Układ wydechowy pełni trzy podstawowe funkcje – po pierwsze odprowadza gazy spalinowe poza obręb pojazdu, po drugie oczyszcza spaliny z toksycznych substancji, a po trzecie zmniejsza hałas generowany przez samochód. Wpływa tym samym na pracę jednostki napędowej, komfort jazdy i środowisko naturalne. A wiesz, z jakich elementów się składa?
Mało który kierowca zdaje sobie sprawę z tego, jak ważne funkcje pełni układ wydechowy, dopóki jeden z jego podzespołów nie ulegnie awarii. Tak naprawdę bez tego układu żaden samochód nie mógłby działać prawidłowo, a środowisko naturalne byłoby znacznie bardziej zanieczyszczone niż obecnie. Zgodnie z tym, co pojawiło się powyżej, wydech odpowiada bowiem za odprowadzanie i oczyszczanie spalin, a także za redukcję hałasu.
Z jakich części się składa i które z nich są najistotniejsze?
Kolektor wydechowy
Pierwszym elementem układu wydechowego jest kolektor. Kolektor montuje się bezpośrednio do bloku silnika, ponieważ zbiera gazy spalinowe z cylindrów. Podzespół składa się z kilku rurek – ich liczba jest zależna od liczby cylindrów – które łączą się w jedną odprowadzającą spaliny do dalszych części wydechu. Zazwyczaj jest wykonany z żeliwa, ze stali, z aluminium bądź z wytrzymałych tworzyw sztucznych.
Od jego budowy zależy praca jednostki napędowej – jeśli szybko usuwa gazy spalinowe, może zwiększyć moc silnika i jednocześnie przyczynić się do redukcji zapotrzebowania na paliwo.
Sonda lambda
Druga część układu wydechowego to sonda lambda. Ten niewielki czujnik umieszczony za kolektorem porównuje zawartość tlenu w spalinach z zawartością tlenu w powietrzu atmosferycznym, a następnie przekazuje informacje do komputera sterującego działaniem silnika. Na podstawie odczytów sondy dostosowuje się bowiem skład mieszanki paliwowo-powietrznej.
W niektórych samochodach wykorzystuje się dwie sondy lambda. Jedną umieszcza się przed katalizatorem, zaś drugą za nim. Pierwsza, zgodnie z informacją powyżej, wpływa na skład mieszanki, a druga kontroluje pracę katalizatora.
Katalizator
Trzecia bardzo ważna część wydechu to wspomniany już katalizator. Katalizator zazwyczaj przypomina puszkę, w której znajduje się wkład o strukturze plastra miodu napylony metalami szlachetnymi. Dzięki tym metalom może skutecznie oczyszczać gazy spalinowe z tlenków azotu, tlenku węgla i węglowodorów, neutralizując je do dwutlenku węgla, wody i azotu.
Działanie katalizatora wpływa nie tylko na środowisko naturalne, lecz także na pracę silnika. Jeśli ten podzespół ulegnie awarii, da się zauważyć spadek mocy i osiągów jednostki napędowej oraz wzrost zużycia paliwa.
Tłumiki
Czwarty element układu wydechowego to tłumik, który, jak sama nazwa wskazuje, odpowiada za tłumienie dźwięków generowanych przez pracujący pojazd. Zazwyczaj w nowych samochodach montuje się dwa tłumiki dźwięku i tak zwany tłumik końcowy redukujące hałasy o różnych częstotliwościach. Powszechnie wykorzystuje się tłumiki absorpcyjne, refleksyjne, interferencyjne oraz kombinowane.
Filtr cząstek stałych
Piątą część wydechu stanowi filtr cząstek stałych, czyli DPF, FAP lub GPF. Filtr oczyszcza gazy spalinowe z cząstek stałych, czyli głównie z sadzy. W samochodach z silnikami diesla wstawia się DPF-y albo FAP-y – te pierwsze to tak zwane filtr suche, zaś drugie mokre, a w pojazdach z jednostkami benzynowymi GPF-y. Co ważne, GPF-y są obowiązkowe dopiero od września 2018 roku, natomiast DPF-y i FAP-y montuje się znacznie dłużej, bo od 2006 roku.
Dzięki filtrom auta mogą spełnić restrykcyjne normy czystości spalin Euro.
Dodatkowe podzespoły
Wymienione podzespoły są niezbędne do prawidłowego działania wydechu, ale warto wiedzieć, że w niektórych modelach samochodów dodatkowo montuje się układ recyrkulacji spalin EGR, a także układ selektywnej redukcji katalitycznej (SCR). Oba odpowiadają za oczyszczanie gazów spalinowych. EGR cofa część gazów ponownie do komory spalania, aby obniżyć temperaturę spalania, a tym samym zmniejszyć emisję tlenków azotu, zaś SCR redukuje ilość tlenków azotu, zamieniając je w azot i parę wodną dzięki działaniu płynu AdBlue – wodnego roztworu mocznika. Mocznik zawarty w AdBlue pod wpływem wysokiej temperatury rozkłada się do amoniaku i reaguje z tlenkami azotu.
Zarówno EGR, jak i SCR nie są typowymi elementami układu wydechowego, ale w wybranych pojazdach stanowią jego integralną część.
